07:54 16.09.2026 16+
ДАЙЫНЧЫНЫҢ ЧЫРЫК АДЫНГА
Сырбыкай Эртине Эрес-оолович төрээн Тывазының Улуг-Хем кожуунда онза чараш сууру — Арысканга 1999 чылдың апрель 14-те хөй ажы-төлдүг өг-бүлениң 2 дугаар оглу болуп төрүттүнген.
Ооң чаптанчыг чашкы үези Арысканның уруглар садынга база элээди окпан-чикпен назыны төрээн школазынга аас-кежиктиг эрткен. Школазынга эки өөредилгези дээш үргүлчү мактадып, шаңнал бижиктерни ап чораан. Черле шимченгир кижи болгаш школаның хүреш, волейбол секцияларынче барып, кожуун, республика чергелиг хүрештерге шаңналдыг черлерни ээлеп чораан.
Эртинениң спортчу сонуургалы делгем-даа болза, ол хол бөмбүүнге аажок хандыкшылдыг болганы-биле ооң тергиини болу берген. Кожууннуң хол бөмбүүнүң чыынды командазының кежигүнү турган. Арыскан суму чагыргазы база бөлүк аныяктар Эртинени Аныяктар эвилелиниң даргазы кылдыр томуйлаан. Даанып алган хүлээлгезин билдилиг удуртуп, аныяктар аразынга маргылдааларны, янзы-бүрү хемчеглерни удаа-дараа эрттирип, аныяктарның бүзүрелин, идегелин чаалап алган. Ол-ла түлүү-биле Улуг-Хем кожуунга «Төрээн суур» деп аныяк спортчуларның хол бөмбүүнге маргылдаазын Улуг-Хем, Чаа-Хөл, Чеди-Хөл кожууннуң аныяктар аразынга база эрттирген.
Арыскан ортумак школазын 2016 чылда чедиишкинниг дооскаш, Кызылдың башкы колледжинге өөренип тургаш, чалыы ынакшылынга дужуп, өг-бүле тудуп, ажы-төлдүг амыдырап чурттай берген. Өөнүң ишти Сай-Суу Байыровна Арыг-Үзүү ортумак школазында эге класс башкызы болуп ажылдап чоруур. Улуг оглу 2-ги класстың өөреникчизи, бичии оглу 4 харлыг.
Эртине ада-иезиниң 4 ажы-төлүнүң 2 дугаар оглу. Авазы Чечек Васильевна Арыскан ортумак школазының информатика башкызы болуп хөй чылдарда ажылдааш, амгы үеде өөредилге яамызында специалист болуп ажылдап чоруур. Ачазы Эрес-оол Минчир-оолович база хол бөмбүүнге хандыкшылдыг, Улуг-Хем кожууннуң командазының тергиин көдүрүкчүзү чораан. Аныяк назынында айыыл-халапка таварышкаш чырык өртемчейден чарлып чоруткан. Өскүс арткан ажы-төлүн авазы төлептиг кижилер кылдыр өстүрүп, эртем-билигге чедирген. Улуг угбазы Байлак Улуг-Хем кожууннуң төп эмнелгезинде педиатр эмчи. Эртинеден бичии дуңмазы Эчис база ТШО киржикчизи. Ол ТШО эгезинден тура киржип, «Ветеран боевых действий», «За отвагу", "Участник специальной операции" деп хөрек демдектери-биле шаңнаткан. База-ла спортчу, хол бөмбүүнүң, бут бөмбүүнүң тергиини, бичии спортчуларның дагдыныкчызы, ёзулуг төрээн чери, сууру дээш аарып чоруур патриот. Хеймер дуңмазы Ээлдек Кызылдың №3 школазының 9-ку классчызы.
Эртине Эрес-оолович Ада-чуртунуң тайбың келир үези, амыр-дыжы дээш тускайлаттынган шериг операциязынче киржип чоруткан эрес-дидим оолдарның бирээзи. Ол 18425 дугаарлыг шериг кезээниң дайынчызы, часпас адар адыгжы (снайпер)- разведчик. 2025 чылдың март 1-де ээлчеглиг дайынчы хүлээлгезиниң хайгыылынче үнгеш, дайзынның частыр огунга таварышкаш, маадырлыы-биле амы-тынындан чарылган.
Маадыр оглувус чурттап эрткен кыска назынында спортка бердинип, тергиин спортчу, көдүрүкчү деп санадып, хол бөмбүүн аныяк эш-өөрү-биле сайзырадып чорааны мөзү-бүдүжүнге чоргаарланып, ооң чырык адынга тураскаадып республика чергелиг хол бөмбүүнге маргылдааны авазы, чоок кижилери организастап эрттирген. Маргылдаага Кызылдан 6 аңгы команда, Хайыракан, Арыг-Үзүү, Таңды, Чадаана, Иштии-Хем, Теве-Хая, Шагаан-Арыг, Чаа-Хөл, Хөндергей, Сүт-Хөл, Чеди-Хөл, Мөңгүн-Тайгадан дээш ниитизи-биле 25 шыырак команда киришкен.
Орай-кежээге чедир уламчылаан ачыр-дачыр демиселдиң түңнелинде:
1-ги черни Кызылдан «Найысылал 2» команда чаалап, 100 000 акша база хойну шаңналга алган;
2-ги черни «Эштери» команда (Кызылда эштери) чаалап, 80 000 акша база хой-биле шаңнаткан;
3-кү черни «Дөгээ» командазы (Кызыл) чаалап 60 000 акша база хой шаңналын алган.
4-кү черни «Найысылал 1» командазы (Кызыл) 40 000 акша база хой шаңналын алган.
Ол ышкаш, тускай шаңналдарга төлептиглерни база шаңнап-мактаан:
— «Тергиин көдүрүкчү" атка Ховалыг Айдан төлептиг болуп, 20 000 акша база хой;
— «Тергиин халдакчы» атка Мижит-оол Сайын төлептиг болуп, 10 000 акша база хой;
— «Тергиин камгалакчы» атка Бичиш Евгений төлептиг болуп, 10 000 акша база хой;
— «Дески ойнакчы» атка Шойдан Ананды төлептиг болуп, 10 000 акша база хой шаңналдарын алган.
Эртинениң аас-кежиктиг чашкы, чаптанчыг үелериниң өргээлери — ынак садигинге 10 орунну база төрээн школазынга мурнун чараштаар материалды авазы, өг-бүлези тураскаал белек кылдыр сөңнээн.
Ада-чуртунуң эрес-дидим маадырлыг оглу, төрээн чериниң төлептиг эргим оглунуң бодап чораан күзелдерин, чедир кылбаан ажыл-херээн ажы-төлү, чоок кижилери, эш-өөрү боттандырып, уламчылаар. Ооң чырык овур-хевири кезээ-мөңгеде чүректерге чылыг сактыышкын болуп артар.
8